۱- کارشناس پژوهشی معاونت پژوهش حوزه علمیه آیت الله یثربی(ره) ـ ۱۴۰۲ تاکنون
۲- کارشناس پژوهشی معاونت پژوهش حوزه علمیه آیت الله مدنی کاشانی(ره) ـ ۱۴۰۴ تاکنون
۳- مدیر واحد پژوهشی انجمن علمی معارف اسلامی دانشگاه تهران ـ ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴

فلسفه دین / کلام جدید / فلسفه / کلام / فقه معاصر / تاریخ / فقه / اصول

چاپ شده:

۱- کتاب: ۱ عدد
۲- مقاله علمی پژوهشی: ۱ عدد
۳- مقاله علمی ترویجی: ۱ عدد
۴- مقاله همایشی: ۲ عدد

و حدود ۵ مقاله در حال داوری و چاپ نشده.

از برگزاری چنین دوره‌ای بی اطلاعم، اما در صورت برگزاری مجدد، با کمال میل خواهانم در این دوره شرکت کنم.

چنین سابقه‌ای به عنوان مدرس ندارم، اما در دانشگاه تهران یک کارگاه مهارت‌های پژوهشی و پایان نامه نویسی همراه با اعطاء گواهینامه رسمی با تدریس یکی از اعضاء هیئت علمی برگزار کردم.

انگیزه اصلی اینجانب از پذیرش مسئولیت راهنمایی پژوهش‌ها، دغدغه‌مندی نسبت به ارتقای سطح علمی حوزه و تقویت بنیه پژوهشی طلاب است. باور دارم که نقش استاد راهنما فراتر از هدایت فنی یک تحقیق است؛ او باید ذهن طلبه را با مبانی روش‌شناسی تحقیق آشنا کند، روح پرسشگری و تحلیل‌گری را در او بیدار سازد و مسیر پیوند میان اجتهاد سنتی و نیازهای معرفتی روز را هموار نماید.
از دیدگاه من، پژوهش در حوزه تنها به تولید متن علمی محدود نیست، بلکه بستری است برای تربیت اندیشه‌ورزان متعهد که بتوانند معارف اهل‌بیت(ع) را با زبان علمی و روشمند در فضای فکری معاصر عرضه کنند. بنابراین، ورود به عرصه راهنمایی طلاب برایم فرصتی است جهت خدمت به جریان تولید علم دینی، حمایت از استعدادهای پژوهشی، و ایفای سهمی در جهت‌دهی علمی و فکری نسل جدید حوزه.

به باور اینجانب، مهم‌ترین وظیفه استاد راهنمای پژوهشی، هدایت فکری و روش‌شناختی طلبه در مسیر تولید یک اثر علمی منسجم، مستدل و اصیل است. استاد راهنما باید ضمن حفظ استقلال فکری دانش‌پژوه، او را با اصول تحقیق علمی، نحوه طرح مسئله، تنظیم چارچوب نظری، و استناد دقیق به منابع آشنا سازد.
وظیفه استاد صرفاً تصحیح نگارش یا تعیین مسیر اجرایی پژوهش نیست، بلکه نقش او در تکوین تفکر پژوهشگرانه، تقویت روحیه نقادی، و هدایت اخلاقی و علمی طلاب نقشی بنیادین دارد.
از این رو، استاد راهنما را باید حلقه اتصال میان تجربه علمی و توان پژوهشی نسل جدید دانست؛ کسی که با نظارت عالمانه، صبر تربیتی و دلسوزی طلبگی، زمینه رشد فکری و علمی طلاب را فراهم می‌کند و آنان را به سوی پژوهش‌های مسئله‌محور، نیازمحور و تمدنی سوق می‌دهد.

با برنامه جامع پژوهش و سایر طرح‌های پژوهشی ابلاغی از سوی ستاد، آشنایی نسبتاً خوبی دارم. در ماه‌های اخیر با برخی از این طرح‌ها همچون دوره‌های مهارت‌افزایی پژوهش، شیوه‌نامه‌های نگارش، تحقیق‌های پایانی، مقالات و پایان‌نامه‌ها، و نیز آیین‌نامه ارزیابی آثار پژوهشی طلاب آشنا شده‌ام؛
البته معتقدم این برنامه‌ها نیازمند بازخوانی مستمر و تطبیق با واقعیت‌های آموزشی و پژوهشی حوزه‌اند و استادان راهنما نیز باید نقش فعالی در بازخورد دادن و اصلاح آن‌ها داشته باشند. ازاین‌رو، همواره کوشیده‌ام ضمن مطالعه و بهره‌گیری از دستورالعمل‌های ابلاغی، با نگاه نقادانه و سازنده به اجرای بهتر این سیاست‌ها کمک کنم.

به منظور تقویت رویکرد پژوهشی در واحد آموزشی و ایفای نقش مؤثر به عنوان استاد راهنما، طرحی پیشنهادی با محوریت «پژوهش‌محور کردن فرایند آموزشی» تدوین کرده‌ام که در سه مرحله اجرا می‌شود:

۱. مرحله آگاهی و مهارت‌آموزی:
برگزاری کارگاه‌های کوتاه‌مدت روش تحقیق، موضوع‌یابی و نگارش علمی برای طلاب هر پایه، با تمرکز بر مهارت‌های عملی مانند فیش‌برداری، تنظیم ساختار مقاله و آشنایی با منابع.

۲. مرحله هدایت و اجرا:
ایجاد جلسات مشاوره گروهی میان استادان و طلاب برای بررسی ایده‌های پژوهشی، انتخاب موضوعات متناسب با نیازهای علمی و اجتماعی، و تعیین مسیر پژوهش تحت نظارت استاد راهنما. در این مرحله، استاد نقش ناظر و تسهیل‌گر دارد و ضمن نظارت بر پیشرفت کار، روحیه پژوهشگرانه را در طلبه تقویت می‌کند.

۳. مرحله ارائه و ارزیابی:
تشکیل نشست‌های علمی درون‌مدرسه‌ای جهت ارائه و نقد آثار پژوهشی طلاب، تا ضمن ایجاد انگیزه، فضای گفت‌وگو و نقد علمی در محیط آموزشی نهادینه شود.

هدف نهایی این طرح، تبدیل پژوهش از یک تکلیف آموزشی به یک «فرهنگ علمی» در حوزه است؛ فرهنگی که در آن استاد و طلبه در کنار هم در مسیر تولید اندیشه و حل مسائل واقعی جامعه دینی حرکت کنند.

پرورش پژوهشی طلاب، زمانی ثمربخش است که متناسب با استعدادها، علایق و سطح علمی هر فرد طراحی شود. ازاین‌رو، معتقدم رویکرد «هدایت فردی» در کنار برنامه‌های عمومی باید تقویت گردد. در این مسیر، تشکیل پرونده پژوهشی اختصاصی برای هر طلبه اقدامی بسیار مؤثر و ضروری است؛ چراکه این پرونده می‌تواند روند رشد علمی، موضوعات مورد علاقه، مهارت‌های پژوهشی و سوابق آثار او را به‌صورت مستمر ثبت و تحلیل کند.

بر اساس این اطلاعات، استاد راهنما قادر خواهد بود برای هر طلبه مسیر پژوهشی متناسبی طراحی کند؛ از انتخاب موضوع و شیوه تحقیق گرفته تا معرفی منابع و هدایت به سمت فعالیت‌های تخصصی‌تر.
همچنین با تحلیل دوره‌ای این پرونده‌ها، می‌توان نقاط ضعف و قوت طلاب را شناسایی کرد و برنامه‌های تکمیلی مانند کارگاه، مطالعه هدایت‌شده یا پروژه گروهی برای آن‌ها در نظر گرفت.

به باور من، هدف نهایی از این فرایند، تربیت پژوهشگرانی مستقل، مسئولیت‌پذیر و صاحب‌مسئله است؛ طلابی که مسیر علمی خود را بشناسند و در تعامل فعال با استاد، به بلوغ فکری و روشی دست یابند.

یکی از چالش‌های اصلی در فعالیت‌های پژوهشی طلاب، ضعف در برنامه‌ریزی زمانی و تداوم کار پژوهش است. بر این اساس، مجموعه‌ای از اقدامات منظم برای بهبود زمان‌بندی و پیشرفت پژوهش‌ها در نظر دارم که در سه محور قابل اجراست:

۱. تنظیم تقویم پژوهشی فردی:
در آغاز هر پروژه، برای هر طلبه جدول زمان‌بندی مشخصی تدوین می‌شود که مراحل پژوهش — از تصویب موضوع تا تحویل نهایی — در آن ثبت شده و به تأیید استاد راهنما می‌رسد. این جدول مبنای ارزیابی پیشرفت قرار می‌گیرد و امکان کنترل منظم را فراهم می‌سازد.

۲. پایش مستمر و جلسات منظم مشاوره:
جلسات هفتگی یا دو‌هفته‌یک‌بار برای بررسی روند پیشرفت کار برگزار می‌شود تا طلاب در مسیر تحقیق دچار رکود یا انحراف نشوند. در این جلسات، گزارش کتبی یا شفاهی از هر مرحله ارائه و نقاط ضعف یا تأخیرها شناسایی و اصلاح می‌شود.

۳. ایجاد انگیزه و بازخورد تشویقی:
علاوه بر نظارت، تلاش می‌شود با ارائه بازخوردهای مثبت، معرفی آثار برتر و برگزاری نشست‌های ارائه یافته‌ها، انگیزه‌ی تداوم پژوهش در طلاب تقویت گردد.

هدف از این اقدامات، تربیت پژوهشگرانی منظم، مسئول و پاسخ‌گوست که بتوانند پروژه‌های علمی خود را در زمان‌بندی واقعی و با کیفیت مطلوب به انجام رسانند.

به صورت رسمی تاکنون خیر.

برای ارتقای کمی و کیفی آثار طلاب در جشنواره مدرسه‌ای علامه حلی، مجموعه‌ای از راهکارهای آموزشی، انگیزشی و نظارتی در نظر دارم که می‌تواند به تقویت هر دو بُعد تولید و کیفیت محتوا بی‌انجامد:

۱. آموزش هدفمند پیش از نگارش:
پیش از آغاز فرآیند تولید اثر، کارگاه‌های فشرده در زمینه روش تحقیق، موضوع‌یابی، نگارش علمی و آشنایی با معیارهای داوری جشنواره برگزار می‌شود تا طلاب با استانداردهای علمی و شیوه‌ی ارزیابی آثار آشنا شوند.

۲. تشکیل گروه‌های پژوهشی و نقد همتا:
طلاب علاقه‌مند به حوزه‌های مشابه علمی در قالب گروه‌های پژوهشی سازمان‌دهی می‌شوند تا ضمن هم‌فکری، آثار یکدیگر را پیش از ارسال برای جشنواره نقد و بازبینی کنند. این فرایند «نقد همتا» باعث رشد مهارت تحلیلی و افزایش دقت علمی آثار می‌شود.

۳. مشاوره مستمر و بازخورد مرحله‌ای:
استادان راهنما با برگزاری جلسات منظم، طلاب را در مسیر تحقیق همراهی کرده و بازخوردهای اصلاحی و انگیزشی ارائه می‌دهند. این پیگیری مرحله‌به‌مرحله مانع از افت کیفیت یا توقف در مسیر نگارش می‌شود.

۴. انگیزه‌بخشی و معرفی آثار برتر:
نمایش و تقدیر از آثار برجسته در سطح مدرسه، ایجاد رقابت سالم علمی و اعطای امتیاز پژوهشی یا تقدیرنامه رسمی، سبب افزایش انگیزه و رغبت به پژوهش در میان طلاب می‌گردد.

۵. پیوند با مجلات علمی و بازنگری در داوری:
در گام تکمیلی، پیشنهاد می‌شود آثار برتر و مقالات مستعد طلاب، پس از ویرایش علمی، به نشریات علمی‌پژوهشی معتبر ارسال گردد. همچنین، با همکاری این نشریات می‌توان فرآیند داوری مقالات طلاب را تعدیل و متناسب‌سازی کرد تا ضمن حفظ استانداردهای علمی، فرصت تجربه و رشد واقعی برای طلاب فراهم شود.

در مجموع، هدف این طرح، تبدیل جشنواره علامه حلی از یک رقابت محدود به یک «چرخه جامع تربیت پژوهشگر» است که مسیر طلاب را از ایده تا انتشار علمی هدایت می‌کند.

آشنایی اینجانب با کانون‌های علمی طلاب، از مرحله‌ی شکل‌گیری تا فعالیت مستمر آن، تجربه‌ای عینی و عملی است. در حوزه علمیه آیت‌الله یثربی(ره)، شخصاً مسئولیت طراحی و راه‌اندازی کانون‌های علمی را بر عهده داشتم.
فرایند تأسیس این کانون‌ها بر پایه‌ی علاقه‌سنجی دقیق طلاب آغاز شد؛ بدین صورت که از طریق پرسش‌نامه و گفت‌وگو، زمینه‌های علاقه و استعداد علمی آنان شناسایی گردید. سپس بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، طلاب در گروه‌های هم‌سو دسته‌بندی شدند و کانون‌های تخصصی شکل گرفتند.

برای تثبیت و پویایی کانون‌ها نیز سه راهکار اساسی در نظر گرفته شد:

1. تعیین ساختار منسجم درون‌کانونی شامل دبیر، شورای علمی و استاد راهنما(پشتیبان) برای هدایت منظم فعالیت‌ها.

2. طراحی برنامه‌های مستمر و مسئله‌محور مانند نشست‌های علمی، کارگاه‌های مهارتی، و پروژه‌های گروهی کوتاه‌مدت که روحیه همکاری و پژوهش جمعی را تقویت کند.

3. ایجاد پیوند میان کانون‌ها و واحد پژوهش مدرسه، تا خروجی فعالیت‌ها در قالب مقاله، نشست علمی یا شرکت در جشنواره‌ها تثبیت و قابل ارزیابی گردد.

به باور من، کانون‌های علمی زمانی موفق‌اند که به جای فعالیت‌های مقطعی، به یک زیست‌بوم مستمر علمی در مدرسه تبدیل شوند؛ زیست‌بومی که استعدادها را کشف، مهارت‌ها را تقویت، و مسیر پژوهش‌های گروهی و مسئله‌محور را هموار کند.

هدف اصلی از راه‌اندازی مجله واحد آموزشی، ایجاد بستری منظم برای انتشار آثار علمی طلاب، تقویت مهارت نگارش و نقد، و تثبیت فرهنگ گفت‌وگوی علمی در مدرسه است.
بر اساس تجربه‌‌های پیشینم، طراحی و انتشار مجله را به عنوان ادامه‌ی طبیعی فعالیت‌های پژوهشی طلاب در نظر دارم.

برنامه پیشنهادی شامل سه گام اصلی است:

1. مرحله راه‌اندازی:
تشکیل شورای علمی و تحریریه از میان طلاب فعال در کانون‌های علمی و اساتید راهنما؛ تدوین شیوه‌نامه نگارش و داوری مقالات؛ و انتخاب نام و ساختار مجله (شامل بخش‌های علمی، فرهنگی، نقد و گفت‌وگو).

2. مرحله اجرا و استمرار:
برگزاری فراخوان منظم برای مقالات و یادداشت‌های علمی، تعیین تقویم انتشار فصلی یا دو‌ماهه، و استفاده از ظرفیت فضای مجازی (وبگاه یا نسخه PDF) برای انتشار گسترده‌تر. همچنین می‌توان بخشی از مجله را به معرفی پژوهش‌های برتر جشنواره علامه حلی اختصاص داد تا پیوند فعالیت‌ها حفظ شود.

3. مرحله ارزیابی و بهبود:
تشکیل کمیته ارزیابی برای بازخورد نسبت به کیفیت علمی و ویرایشی هر شماره، آموزش دبیران علمی جوان، و تلاش برای ارتقای سطح مجله تا مرحله دریافت مجوز علمی-تخصصی.

در مجموع، مجله واحد آموزشی را نه صرفاً یک نشریه داخلی، بلکه به‌منزله‌ی آزمایشگاه تربیت پژوهشگر و نویسنده حوزوی می‌دانم؛ مجالی برای شکوفایی استعدادهای قلمی، تداوم تولید علمی، و ایجاد نشاط فکری در فضای مدرسه.

انگیزه‌سازی در طلاب برای انجام پژوهش، نیازمند تلفیق سه عنصر «معنا»، «مهارت» و «قدردانی» است. ازاین‌رو، راهکارهای پیشنهادی من برای تقویت انگیزه پژوهشی در طلاب، در سه سطح طراحی شده است:

۱. تقویت بُعد معنایی و هویتی پژوهش:
تبیین جایگاه تحقیق در سنت علمی حوزه و نقش آن در استمرار میراث اجتهاد، می‌تواند طلاب را از سطح انجام وظیفه آموزشی به درک رسالت علمی ارتقا دهد. تأکید بر اینکه پژوهش، نوعی مجاهده علمی و خدمت به معارف اهل‌بیت(ع) است، انگیزه‌ای عمیق و درونی ایجاد می‌کند.

۲. مهارت‌افزایی و تجربه موفق پژوهشی:
بسیاری از طلاب در آغاز مسیر، به‌دلیل نداشتن مهارت‌های پایه، دچار دلسردی می‌شوند. برگزاری کارگاه‌های کوتاه‌مدت در زمینه‌ی موضوع‌یابی، نگارش و استناد علمی، همراه با راهنمایی گام‌به‌گام استاد راهنما، باعث می‌شود تجربه‌ی نخست آنان از پژوهش، تجربه‌ای شیرین و موفق باشد؛ تجربه‌ای که خود منشأ انگیزه‌ی پایدار خواهد بود.

۳. ایجاد نظام تشویق و بازخورد مثبت:
نمایش آثار برتر در تابلوی پژوهش، معرفی در مجله داخلی مدرسه، و تقدیر از طلاب فعال در جشنواره‌ها و نشست‌های علمی، فضای رقابت سالم و انگیزه‌محوری ایجاد می‌کند. همچنین، بازخوردهای دقیق و محترمانه از سوی استاد راهنما، نقش مؤثری در حفظ اشتیاق طلاب دارد.

به باور من، پژوهش زمانی برای طلبه انگیزه‌زا می‌شود که سه حس را در او برانگیزد: احساس رشد علمی، احساس مفید بودن، و احساس دیده شدن.

خلاقیت پژوهشی در طلاب زمانی شکوفا می‌شود که آنان احساس آزادی، اعتماد و معنا در مسیر تحقیق داشته باشند. ازاین‌رو، رویکرد من در پرورش خلاقیت طلاب، بر سه محور اساسی استوار است:

۱. ایجاد فضای امن فکری و گفت‌وگوی آزاد علمی:
در جلسات پژوهشی، تلاش می‌کنم طلاب را از تکرار اقوال و محفوظات برهانم و به طرح پرسش‌های تازه و حتی چالش‌برانگیز تشویق کنم. فراهم ساختن فضایی که در آن «اشتباه کردن» بخشی از مسیر یادگیری تلقی شود، ذهن طلاب را از تقلید صرف به نوآوری سوق می‌دهد.

۲. آموزش روش‌های تولید ایده و موضوع‌یابی خلاق:
برگزاری کارگاه‌های ایده‌پردازی و تمرین‌های موضوع‌یابی مسئله‌محور، طلاب را با شیوه‌های کشف زاویه‌های جدید در مباحث فقهی، اصولی و فرهنگی آشنا می‌کند. این مهارت، زمینه‌ساز تبدیل ذهن انفعالی به ذهن خلاق و تولیدگر است.

۳. پیوند میان پژوهش و نیازهای واقعی جامعه:
وقتی طلاب ببینند پژوهش‌شان پاسخ‌گوی یک مسئله عینی در جامعه دینی است، انگیزه و خلاقیت آنان چندبرابر می‌شود. ازاین‌رو، تلاش می‌کنم در هدایت پژوهش‌ها، مسائل کاربردی و روزآمد را به مباحث نظری پیوند بزنم تا پژوهش از حالت تکرار به تولید ایده تبدیل گردد.

در مجموع، خلاقیت پژوهشی محصول سه چیز است: جرئت پرسیدن، مهارت اندیشیدن، و احساس اثرگذاری. استاد راهنما باید بستر هر سه را در محیط آموزشی فراهم سازد تا طلاب از تقلید به تولید برسند.

توسعه پژوهش در مدرسه، تنها با تلاش استاد راهنما محقق نمی‌شود؛ بلکه نیازمند هم‌افزایی و همکاری میان مدیر، معاونین و دیگر اساتید است. برای بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها، چند راهکار عملی و هماهنگ در نظر دارم:

۱. نقش مدیر مدرسه:
مدیر می‌تواند با حمایت ساختاری و اداری از فعالیت‌های پژوهشی، پژوهش را به یکی از ارکان رسمی برنامه آموزشی مدرسه تبدیل کند؛ از جمله اختصاص زمان مشخص در برنامه هفتگی، تأمین امکانات پژوهشی (کتابخانه، اینترنت، سامانه چاپ و نشر)، و تشویق عمومی طلاب فعال در پژوهش در جلسات رسمی مدرسه.

۲. نقش معاونین آموزش و پژوهش:
معاون آموزش می‌تواند پژوهش را با برنامه درسی تلفیق کند؛ مثلاً بخشی از نمره دروس را به فعالیت پژوهشی اختصاص دهد یا اساتید را به طراحی تمرین‌های پژوهش‌محور ترغیب نماید.
همچنین معاون پژوهش می‌تواند با برگزاری نشست‌های علمی، کرسی‌های تبیین و مسابقات پژوهشی، فضای انگیزشی و عمومی مدرسه را به سمت پژوهش سوق دهد.

۳. نقش اساتید دروس:
اساتید هر درس می‌توانند با معرفی مسائل باز و بحث‌برانگیز از دل مباحث درسی، ذهن طلاب را به تفکر و پژوهش سوق دهند. ارتباط مستمر استادان دروس با واحد پژوهش، باعث می‌شود موضوعات تحقیقی واقعی‌تر و منطبق بر نیاز علمی طلاب شکل گیرد.

۴. ایجاد شورا یا کارگروه پژوهش مدرسه:
با تشکیل شورای پژوهشی متشکل از مدیر، معاونان و اساتید فعال، می‌توان برنامه‌های مدرسه را هماهنگ و سیاست‌گذاری پژوهش را از حالت فردی به جمعی ارتقا داد.

در مجموع، پژوهش در مدرسه زمانی شکوفا می‌شود که از «فعالیت فردی استاد راهنما» به «فرهنگ علمی مشترک» میان همه ارکان آموزشی تبدیل شود.

ترجیح بنده، برگزاری جلسات مشاوره پژوهشی به صورت ترکیبی (حضوری و آنلاین) است.
جلسات حضوری برای ایجاد ارتباط مؤثر، شناخت دقیق توان علمی طلاب، و بررسی عمیق‌تر ساختار پژوهش ضروری است؛ زیرا گفت‌وگوهای حضوری امکان تعامل فکری، طرح پرسش‌های لحظه‌ای و ارزیابی مستقیم روند رشد پژوهشگر را فراهم می‌سازد.

در عین حال، استفاده از بسترهای آنلاین (از طریق پیام‌رسان‌ها یا نشست‌های مجازی) می‌تواند استمرار ارتباط و پیگیری منظم پیشرفت پژوهش را ممکن سازد؛ به‌ویژه در شرایطی که طلاب در ایام تعطیل یا مأموریت آموزشی حضور فیزیکی ندارند.

بدین‌ترتیب، الگوی ترکیبی، هم عمق علمی جلسات حضوری را حفظ می‌کند و هم انعطاف و تداوم ارتباط آنلاین را تضمین می‌نماید؛ و این روش را برای شرایط فعلی مدارس علمیه، کارآمدترین الگو می‌دانم.