بسم الله الرّحمن الرّحیم
فرارسیدن هفته پژوهش، یادآور رسالتی است که حوزههای علمیه در طول تاریخ بر دوش داشتهاند؛ رسالتی که امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند عمل، پیگیری، برنامهریزی دقیق و تولید علمی مبتنی بر نیازهای واقعی جامعه است. پژوهش در حوزه، صرفاً فعالیتی نظری یا انباشتی از مقاله و کتاب نیست؛ بلکه فرایندی است که باید به حل مسئله، پیشبرد نظام دانایی کشور، و پشتیبانی فکری و نرمافزاری از نظام اسلامی بینجامد.
پیام اخیر رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره جایگاه حوزه و ضرورت پیشروی آن، برای معاونت پژوهش یک مأموریت روشن ایجاد میکند: تبدیل ظرفیتهای علمی موجود به نظاموارهای منسجم، هدفمند و پاسخگو. این معاونت باید پلی میان تولید علمی، کاربست اجتماعی و نیازهای تمدنی کشور باشد و سازوکارهایی فراهم سازد که پژوهشهای حوزوی از سطح مطالعات پراکنده به سطح اثرگذاری واقعی برسند.
امسال، همزمان با هزار و پانصدمین سال ولادت پیامبر اعظم صلیاللهعلیهوآله، پژوهش در حوزه بیش از گذشته نیازمند الهام از روش پیامبر و اهلبیت علیهمالسلام است؛ روشی که بر عقلانیت، واقعبینی، گفتوگو، حکمت و هدایت استوار بود. در شرایطی که تحولات جهانی، جنگ شناختی دشمنان و رشد فناوریهای نو، عرصههای تازهای پیشِروی دانش دینی گشوده است، پژوهش حوزوی باید همزمان به عمقبخشی مبانی و تولید پاسخهای نوین برای مسائل پیچیده عصر حاضر بپردازد.
امروز وظیفه ما در معاونت پژوهش، سازماندهی این حرکت علمی است؛ بهگونهای که هر پژوهشگر و هر مرکز علمی بتواند سهم مشخص و مؤثری در پیشبرد اهداف حوزه داشته باشد. این سازماندهی بر چند محور استوار است:
نخست، مسئلهمحوری و جهتدهی واحد به پروژهها؛ دوم، تقویت پیوند میان گروههای علمی، پژوهشگاهها، مدرسین و طلاب؛ سوم، پشتیبانی حرفهای از فرایندهای روششناسی، استانداردسازی و داوری؛ و چهارم، تبدیل خروجیهای پژوهشی به الگو، راهحل و بسته سیاستی مورد نیاز نظام اسلامی.
پژوهشگران حوزه باید بدانند که کار علمی آنان در سطح یک فعالیت فردی متوقف نمیشود؛ هر اثر، آجر کوچکی در بنای تمدنی آینده است. از اینرو معاونت پژوهش وظیفه دارد مسیر اثرگذاری پژوهش را از «ایده تا نتیجه» روشن کند: از سیاستگذاری و مسئلهیابی تا تولید، داوری، حمایت، نقد، انتشار و کاربست. تأکید ما بر حرکت جمعی، همافزایی نهادی، همکاری میانرشتهای و ارتباط هدفمند با دانشگاه، دولت، صنعت و فرهنگ، صرفاً یک توصیه اداری نیست؛ بلکه لازمه برپایی نظام دانایی اسلامی است.
در سال ۱۴۰۴ اولویت اساسی ما ارتقای کیفیت پژوهش، حرکت بهسوی مطلوبسازی حرفهای، تقویت مهارتهای پژوهشی طلاب، و افزایش اثربخشی و مسئلهگشایی پژوهشهای حوزوی است. تلاش همه معاونین، مدیران مراکز، اساتید و پژوهشگران باید معطوف به آن باشد که محصول نهایی پژوهش در حوزه، گرهی از جامعه، نظام و جهان اسلام بگشاید. در این هفته مبارک، از همه استادان گرامی، پژوهشگران شریف، مدیران و فعالان عرصه علم تقدیر میکنم و از خداوند متعال مسئلت دارم که تلاشهای علمی این مجموعه بزرگ را مشمول برکات حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف قرار دهد. امید است ثمره این کوششها تقویت هویت علمی حوزه، توسعه معرفت دینی، و ارتقای سرمایه فکری کشور باشد.
فرهاد عباسی
معاون پژوهش حوزه های علمیه
